هندویل یا Manual Pulse Generator (MPG) یکی از تجهیزات مهم در ماشین آلات CNC است که جهت حرکت دستی و دقیق محورها مورد استفاده قرار می گیرد. اپراتور با چرخاندن هندویل می تواند محور انتخاب شده را در جهت مثبت یا منفی حرکت داده و موقعیت ابزار یا قطعه کار را با دقت بیشتری تنظیم کند. در بسیاری از سیستم های CNC، علاوه بر خود هندویل، سلکتور هایی برای انتخاب محور و میزان حرکت نیز وجود دارند.
در هنگام خرید یا تعویض تجهیزات پنل CNC، یکی از پرسش های رایج، تفاوت سلکتور هندویل ۳ حالته فید با سلکتور ۶ حالته محور است که در واقع این دو سلکتور وظیفه یکسانی ندارند و تعداد حالت های آن ها به نوع کنترلی که قرار است انجام شود، بستگی دارد. در ادامه این مطلب از سی ان سی کالا به بررسی تفاوت آن ها می خواهیم بپردازیم.
هندویل CNC چیست و چه کاری انجام می دهد؟
هندویل CNC یک مولد پالس دستی است که با چرخاندن آن، پالس های الکتریکی به کنترلر CNC ارسال می شود؛ اما کنترلر CNC چیست و قبل از خرید باید به چه نکاتی توجه کنیم؟ در واقع کنترلر بر اساس این پالس ها و تنظیمات انتخاب شده، محور ماشین را به مقدار مشخصی حرکت می دهد. به عنوان مثال، در یک سیستم متریک ممکن است هر پالس یا هر واحد از حرکت هندویل با توجه به ضریب انتخاب شده، معادل ۰٫۰۰۱، ۰٫۰۱ یا ۰٫۱ میلی متر حرکت محور شود.
برخی سیستم ها نیز ضرایب ×1، ×10 و ×100 را در اختیار اپراتور قرار می دهند. جهت چرخش هندویل نیز معمولا جهت حرکت محور را مشخص می کند؛ در بسیاری از کنترلرها چرخش ساعتگرد با حرکت مثبت و چرخش پادساعتگرد با حرکت منفی متناظر است، هرچند جهت دقیق باید بر اساس تنظیمات و سازنده دستگاه بررسی شود. بنابراین هندویل CNC به تنهایی تعیین نمی کند که کدام محور حرکت کند. سلکتور انتخاب محور مشخص می کند پالس های تولید شده توسط هندویل به کدام محور اختصاص پیدا کنند.
سلکتور ۳ حالته چیست؟
سلکتور ۳ حالته برای ماشین هایی طراحی می شود که به سه انتخاب اصلی برای محور یا عملکرد مربوط به هندویل نیاز دارند. یکی از نمونه های مستند در تجهیزات هندویل ثابت MPG، سلکتوری با سه موقعیت X، Z و C است که برای ماشین های سری T در نظر گرفته شده و نوع دیگری با شش موقعیت برای ماشین های سری M معرفی شده است. به عنوان مثال، در یک دستگاه تراش CNC ممکن است سلکتور سه حالته به شکل زیر تعریف شود:
| موقعیت | محور |
| 1 | X |
| 2 | Z |
| 3 | C |
کاربرد سلکتور ۳ حالته چیست؟
سلکتور هندویل 3حالته (فید) بیشتر زمانی استفاده می شود که دستگاه CNC دارای تعداد محدودی محور قابل کنترل با هندویل است. به عنوان مثال در برخی ماشین های تراش، محورهای اصلی X و Z مورد استفاده قرار می گیرند و یک محور C نیز برای کنترل زاویه ای یا عملکردهای خاص وجود دارد. در چنین شرایطی استفاده از سلکتور ۳ حالته می تواند انتخاب محور مورد نظر را برای اپراتور ساده تر کند.
سلکتور ۶ حالته چیست؟
سلکتور هندویل 6 حالته (محور) برای سیستم هایی استفاده می شود که لازم است هندویل بتواند بین شش محور یا موقعیت مختلف انتخاب انجام دهد. در یک نمونه فنی مربوط به Portable Manual Pulse Generator، سلکتور شش حالته برای محورهای X، Y، Z، 4، 5 و 6 معرفی شده است. در برخی کنترلرها نیز احتمالا موقعیت های سلکتور شامل X، Y، Z، A، B و C هستند. بنابراین واژه 6 حالته الزاما به معنای یکسان بودن نام محورهای روی تمام هندویل ها نیست؛ تعداد موقعیت ها نیز مهم است؛ اما تعریف هر موقعیت به ماشین و کنترلر بستگی دارد. به عنوان مثال:
| موقعیت | محور |
| 1 | X |
| 2 | Y |
| 3 | Z |
| 4 | محور 4 |
| 5 | محور 5 |
| 6 | محور 6 |
تفاوت اصلی سلکتور ۳ حالته و ۶ حالته
سلکتور هندویل ۳ حالته امکان انتخاب سه موقعیت/محور را فراهم می سازد، در حالی که سلکتور ۶ حالته امکان انتخاب شش موقعیت/محور را فراهم می کند. اما تفاوت آن ها تنها تعداد حالت ها نبوده و از نظر سیم کشی، ورودی های کنترلر، نوع ماشین و برنامه ریزی PLC نیز باید با یکدیگر سازگار شوند. تحقیقات از یک هندویل صنعتی نشان می دهد که نوع ۳ کنتاکته و ۶ کنتاکته از نظر اتصال به ورودی های دیجیتال کنترلر نیز متفاوت هستند.
آیا سلکتور فید با سلکتور محور یکی است؟
خیر. این مورد یکی از مهم ترین نکات هنگام خرید قطعات هندویل بوده و در بسیاری از هندویل های CNC حداقل دو نوع انتخاب وجود دار. انتخاب محور Axis Selection که این سلکتور تعیین می کند چرخاندن هندویل روی کدام محور اثر بگذارد؛ مثلا X، Y یا Z . همچنین انتخاب مقدار حرکت Feed/Magnification Selection که این سلکتور مقدار حرکت محور در برابر هر پالس یا هر تقسیم بندی هندویل را تعیین می کند. به عنوان مثال، در یک سیستم انتخاب فید به شکل زیر است:
- ×1
- ×10
- ×100
هنگام خرید سلکتور هندویل به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر قصد تعویض سوئیچ سلکتور هندویل یک دستگاه CNC را دارید، تنها توجه به عبارت ۳ حالته یا ۶ حالته کافی نبوده و باید به موارد زیر نیز توجه داشته باشید:
- نوع دستگاه CNC
- تعداد محورهای دستگاه
- نوع کنترلر
- تعداد کنتاکت ها و نوع سیم بندی
- نوشته های روی سلکتور
- ضریب فید
کلام آخر
سلکتورهای ۳ حالته و ۶ حالته هندویل CNC از نظر تعداد موقعیت های قابل انتخاب با یکدیگر تفاوت دارند و ویژگی های یک هندویل خوب نشان می دهد که برای سیستم و محیط مناسب است یا خیر. نوع ۳ حالته برای سیستم هایی مناسب است که سه انتخاب محور یا موقعیت در مدار هندویل تعریف شود؛ در حالی که نوع ۶ حالته برای ماشین هایی استفاده می شود که نیاز به انتخاب شش محور یا موقعیت دارند.
همچنین نباید سلکتور محور (Axis Selector) را با سلکتور فید یا ضریب حرکت (Feed/Magnification Selector) اشتباه گرفت. سلکتور محور تعیین می کند که هندویل کدام محور را حرکت دهد، در حالی که سلکتور فید مشخص می کند هر پالس یا هر تقسیم هندویل چه مقدار حرکت ایجاد کند. بنابراین هنگام خرید یا جایگزینی سلکتور هندویل، بهتر است مدل دقیق هندویل، نوع کنترلر، تعداد محورهای دستگاه، نقشه سیم کشی، تعداد کنتاکت ها و ضرایب فید بررسی شود و بررسی علائم خرابی سلکتور هندویل و حل آن نیز باعث می شود که کارایی قابل قبولی را ارائه دهد.
ارسال پیام در بله