سوئیچ سلکتور یکی از قطعات مهم در پنل های کنترلی CNC است که برای انتخاب وضعیت، حالت کاری، ورودی یا عملکردهای مختلف دستگاه مورد استفاده قرار می گیرد. این قطعه با چرخش محور، کنتاکت های مشخصی را به یکدیگر متصل یا از هم جدا کرده و به اپراتور اجازه می دهد که بین چند وضعیت تعریف شده جا به جا شود. در مدل های چند حالته، تعداد موقعیت ها می تواند از چند حالت محدود تا ۱۲ و حتی ۲۴ موقعیت افزایش یابد.
در زمان خرید سوئیچ سلکتور CNC 12 حالته یا ۲۴ حالته، تنها تعداد حالت ها نباید معیار انتخاب قرار بگیرد و تعداد پل ها، زاویه چرخش، نوع کنتاکت، جریان و ولتاژ مجاز، نحوه نصب، ابعاد و سازگاری با مدار کنترل CNC نیز اهمیت زیادی دارند. در ادامه با سی ان سی کالا می خواهیم به مهمترین نکاتی که هنگام انتخاب این قطعه باید مورد بررسی قرار گیرند، اشاره کنیم.

سوئیچ سلکتور CNC چیست؟
سوئیچ سلکتور یک کلید مکانیکی چرخشی است که با قرار گرفتن در موقعیت های مختلف، ترکیب مشخصی از کنتاکت ها را فعال می کند. برخلاف کلیدهای ساده روشن و خاموش، یک سلکتور چند حالته می تواند چندین وضعیت متفاوت را در اختیار اپراتور قرار دهد؛ اما در این موضوع پنل کنترل CNC چه کاربردی دارد و هر دکمه چه کاری انجام می دهد؟ باید گفت که در تجهیزات CNC، این نوع کلیدها می توانند در بخش های مختلف پنل کنترل، مدارهای انتخاب حالت و تجهیزات جانبی استفاده شوند.
البته باید توجه داشت که سلکتور ۱۲ یا ۲۴ حالته لزوما به معنی مناسب بودن آن برای هر کنترل CNC نیست؛ زیرا نقشه سیم کشی و نوع ورودی کنترلر تعیین می کند که چه ساختار کنتاکتی مورد نیاز است. ساختار کلی سلکتور شامل اپراتور یا دستگیره، محور چرخشی، مکانیزم داخلی و کنتاکت ها است. تعداد و آرایش کنتاکت ها مشخص می کند که کلید در هر موقعیت چه مدارهایی را به هم متصل می نماید.
سلکتور ۱۲ حالته چه کاربردی دارد؟
سوئیچ سلکتور 12 حالته برای مدارهایی مناسب است که به تعداد زیادی موقعیت انتخاب نیاز دارند. در بسیاری از کلیدهای Rotary، تعداد موقعیت ها با زاویه ایندکس ارتباط مستقیم دارد. به عنوان مثال، در یک طراحی با ۳۰ درجه چرخش بین موقعیت ها، حداکثر ۱۲ موقعیت ایجاد می شود؛ اما نکته مهم این است که ۱۲ حالته تنها تعداد موقعیت های مکانیکی را بیان کرده و درباره تعداد مدارهایی که می توان همزمان کنترل کرد، اطلاعات کاملی نمی دهد. به عنوان مثال، برخی کلید های Rotary با یک پل می توانند ۲۴ موقعیت و با دو پل ۱۲ موقعیت داشته باشند؛ بنابراین هنگام خرید، باید مشخصات Pole و Position را همزمان بررسی کرد.
سوئیچ سلکتور ۲۴ حالته چیست؟
سوئیچ سلکتور 24 حالته، امکان انتخاب بین ۲۴ موقعیت مجزا را فراهم می سازد و معمولا برای مدارهایی مناسب است که به تعداد انتخاب های بیشتری نیاز دارند. در بسیاری از مدل های Rotary، ۲۴ موقعیت با ایندکس ۱۵ درجه ایجاد می شود؛ یعنی با هر چرخش ۱۵ درجه، کلید به موقعیت بعدی می رسد. در برخی مدل ها نیز امکان محدود کردن تعداد موقعیت های قابل استفاده وجود دارد.
برخی سلکتورهای صنعتی دارای ۲۴ موقعیت هستند و می توان موقعیت توقف را با مکانیزم داخلی یا قطعات محدود کننده تنظیم کرد و این ویژگی در زمان جایگزینی یک کلید قدیمی بسیار مهم است؛ زیرا احتمالا دستگاه به لحاظ مکانیکی ۲۴ موقعیت دارد؛ اما مدار CNC تنها از تعدادی از آن ها استفاده کند.
مهمترین مشخصات هنگام خرید سوئیچ سلکتور CNC
در ادامه می خواهیم به مواردی که هنگام خرید سوئیچ سلکتور سی ان سی باید به آن ها توجه داشته باشید، اشاره کنیم:
تعداد Position
تعداد موقعیت های مورد نیاز مدار در هنگام خرید سوئیچ سلکتور روی پنل کنترل بسیار مهم است. اگر دستگاه به ۱۲ وضعیت نیاز دارد، سلکتور ۱۲ حالته گزینه مناسبی است؛ اما اگر مدار به ۲۴ انتخاب مجزا نیاز دارد، مدل ۲۴ حالته مناسب تر است. همچنین پیش از خرید، بهتر است تعداد وضعیت های کلید قبلی را از روی خود قطعه، پلاک، کاتالوگ یا نقشه برق CNC بررسی کنید.
تعداد Pole
یکی از اشتباهات رایج هنگام خرید این است که تنها عبارت ۱۲ حالته یا ۲۴ حالته بررسی می شود. در سلکتورهای Rotary، احتمالا یک کلید ۲۴ موقعیت با یک پل دارد، در حالی که نسخه دیگری با دو پل، ۱۲ موقعیت در هر بخش دارد. بنابراین بهتر است هنگام خرید، تعداد Pole، Position و مدارهای مورد نیاز را با نقشه دستگاه مطابقت دهید.
نوع کنتاکت Shorting یا Non-Shorting
در مدل Non-Shorting یا Break-Before-Make، ابتدا اتصال قبلی قطع شده و سپس اتصال جدید برقرار می شود. در مدل Shorting یا Make-Before-Break، در لحظه تغییر وضعیت ممکن است اتصال بین کنتاکت قبلی و جدید برای مدت کوتاهی برقرار شود. این دو ساختار برای همه مدارها قابل جایگزینی با یکدیگر نیستند و برخی دیتاشیت ها این ویژگی را مستقیما به زاویه ایندکس نیز مرتبط می کنند.
جریان و ولتاژ نامی
جریان و ولتاژ قابل تحمل کنتاکت باید با مدار CNC مطابق شود و نباید تنها بر اساس ظاهر یا ابعاد کلید تصمیم گرفت. به عنوان مثال، یک Rotary Switch ممکن است برای جریان های پایین و سیگنال های کنترلی طراحی شده، در حالی که مدل دیگری برای بارهای بالاتر ساخته شده است. همچنین اگر سلکتور مستقیما بار الکتریکی را قطع و وصل می کند، جریان راه اندازی و نوع بار نیز باید بررسی شود.
زاویه چرخش و مکانیزم توقف
زاویه ایندکس مشخص می کند که برای رفتن از یک موقعیت به موقعیت بعدی چه مقدار باید محور را بچرخانید. برای یک سلکتور ۲۴ حالته، زاویه ۱۵ درجه بسیار رایج است؛ در حالی که ۱۲ موقعیت می تواند با زاویه ۳۰ درجه ایجاد شود. همچنین بررسی کنید کلید Stop مکانیکی دارد یا امکان چرخش پیوسته. در برخی مدل ها می توان محدوده چرخش را با یک مکانیزم محدود کننده تنظیم نمود.

طول عمر مکانیکی و کیفیت ساخت
در دستگاه های CNC، سلکتور ممکن است بارها در طول روز چرخانده شود؛ لذا کیفیت مکانیزم داخلی، مقاومت کنتاکت، گشتاور چرخش و عمر مکانیکی اهمیت دارد. برخی Rotary Switch های صنعتی برای ده ها هزار سیکل کاری طراحی شده اند و بعضی مدل های تخصصی حتی عمر مکانیکی بیش از ۱۲۰ هزار عملیات را اعلام می کنند؛ البته این اعداد به شرایط کاری و بار الکتریکی وابسته هستند. برای داشتن بهترین نوع کانکتور صنعتی در محیط های صنعتی دارای گرد و غبار، روغن یا رطوبت نیز درجه حفاظت و آب بندی محصول باید بررسی شود.
کلام آخر
برای خرید سوئیچ سلکتور CNC ۱۲ حالته یا ۲۴ حالته، تعداد موقعیت ها، تعداد Pole، نوع کنتاکت، زاویه ایندکس، جریان و ولتاژ مجاز، ابعاد نصب، نوع ترمینال و نحوه عملکرد مکانیکی را باید بررسی کنید. سلکتور ۱۲ حالته برای مدارهایی که به تعداد انتخاب محدودتری نیاز دارند مناسب است، در حالی که مدل ۲۴ حالته امکان انتخاب موقعیت های بیشتری را فراهم می کند.
در نهایت انتخاب نهایی باید بر اساس نقشه مدار و مشخصات فنی دستگاه CNC انجام شود. اگر هدف شما تعویض یک قطعه موجود است، مطمئن ترین روش، بررسی شماره فنی سلکتور، عکس قطعه و مشخصات دستگاه CNC قبل از خرید است تا مدل جدید از نظر مکانیکی و الکتریکی با نمونه قبلی تطبیق داده شود.

